Koning Albert doet een Joëlle Milquet (Hoegin)

Merkwaardig. Al ongeveer twee maanden heerst er een lichte crisissfeer, die de laatste week bijzonder acuut is geworden: niet alleen moest hij vorig week-end zelf deelnemen aan de regeringsformatie, maar deze nacht werd er vergaderd tot half vijf ’s morgens in hoop dat er toch nog een oplossing zou gevonden worden. En waar zit de koning dan als Yves Leterme zijn ontslag wil indienen als formateur? Niet aan de radio of de buis gekluisterd in Laken, maar ergens in Zuid-Frankrijk op vakantie. Onbegrijpelijk.

Wat is eigenlijk de functie van een koning? Af en toe een toespraak op radio en TV houden, een militaire parade bijwonen, lintjes uitdelen en de eed afnemen van ministers, voor een nageslacht zorgen, handtekeningen zetten onder wetteksten, niet bepaald veel om overwerkt van te raken dus. En verder, inderdaad dus, om de vier jaar het post-electorale circus in gang trekken en aan de gang houden door informateurs, formateurs en onderhandelaars te benoemen, te ondervragen en te ontslaan.

Je zou dan denken dat, wanneer België door een existentiële crisis van formaat gaat zoals nu, hij op het paleis in Laken op elk uur van de dag klaar zou zitten om de formateur te ontvangen en met raad en daad bij te staan als dat nodig is. Gaat België eraan, is hij meteen ook de eerste die werkloos wordt. Of beter gezegd: mag hij met pensioen, want uiteindelijk is het vooral prins Filip die het gelag zal moeten betalen als België uiteenspat. Maar afgaande op het vakantiegedrag van de koning lijkt het er echter op dat het hem allemaal eigenlijk geen ene moer kan schelen. Waar zat hij immers vandaag, niettegenstaande zowat iedereen in België reeds sedert deze morgen wist dat de kans zeer groot was dat Yves Leterme tegen de avond zijn ontslag zou willen indienen? In het Zuiden van Frankrijk! En da’s meteen al de tweede keer dat Yves Leterme zo’n gaffe overkomt! Blijkbaar hadden zelfs de onbenullen die voor «koninklijke entourage» moeten doorgaan het niet de moeite gevonden sire even op te bellen met de boodschap dat dit niet echt het moment was om ver weg van Brussel aan de rand van een zwembad cocktails te zitten drinken. Of zou misschien zijn zoontje ginder ziek te bed liggen?

Gevolg van dit alles: Yves Leterme zat urenlang op Hertoginnedal te wachten tot het Zijne Koninklijke Hoogheid eindelijk beliefde naar het land terug te keren zodat hij zijn ontslag kon indienen. Of hoe de koning niet alleen een aperte desinteresse toonde voor wat eigenlijk zijn voltijdse job is, of zou moeten zijn, maar bovendien het proces van de regeringsvoring voor meerdere uren totaal blokkeerde. Een president zou zoiets eens moeten proberen – hij zou meteen zelf zijn ontslag mogen dienen.

Nog goed dat een koning veel goedkoper is dan een president, of niet soms?

De kleine Johan, eenzaam en verlaten in Oostende (Hoegin)

Johan vande Lanotte vindt het onaanvaardbaar dat koning Albert II een pauze in de onderhandelingen inlast en de rooms-blauwe partijvoorzitters eens zelf aan de tand wil voelen. Hij zegt dat niet alleen als politicus, maar ook als professor grondwettelijk recht. Laat het echter duidelijk zijn: hij zegt dat vooral als voorzitter van een noch roomse noch blauwe partij die graag ook eens op Belvédère op de koffie was geweest.

Wat zegt Johan vande Lanotte daar allemaal? «De koning wordt nu degene die voor een stuk de onderhandelingen moet gaan voeren. Ik denk niet dat het staatshoofd dat kan en mag doen. Het is net belangrijk in een land als België dat het koningschap voor iedereen een neutraal gegeven is.» Ik loof de Nobelprijs voor de naïviteit uit aan degene die wil geloven dat als Johan vande Lanotte ook een telefoontje had gekregen uit Laken, hij precies hetzelfde zou gezegd hebben, niet alleen aan de pers maar vooral ook aan de koninklijke bode die hem de uitnodiging moest overbrengen. En dan nog als professor grondwettelijk recht. Wat meer is: als hij tussen de tijd dat ik dit schrijf en jij, lezer, dit leest alsnog een koninklijk telefoontje zou krijgen, durf ik te wedden dat hij over zijn eigen voeten zou struikelen om zo snel mogelijk in de wagen te raken richting Brussel.

Want dat is natuurlijk de reden waarom Johan vande Lanotte vandaag zo slechtgehumeurd is, vooral dan als professor grondwettelijk recht, namelijk dat hij zich in het verre Oostende vergeten voelt. Zelfs Bart de Wever kreeg een telefoontje om even te horen hoe het ermee zat, en of hij misschien ook op bezoek zou willen komen als ook Olivier Maingain dan zou mogen –Bart de Wever was gelukkig zo slim voor die eer te bedanken–, maar Johan vande Lanotte werd zelfs dat (nog) niet gegund. Hij voelt zich in dezelfde zak gezet als Vera Dua van Groen!, Frank Vanhecke van het Vlaams Belang en, horresco referens, stadsgenoot Jean-Marie Dedecker van Lijst Dedecker. Je zou al voor minder met een professoraal slecht humeur rondlopen.

En dan te bedenken dat hij in paarse en voor hem dus veel betere tijden nog zo zijn best heeft gedaan als biechtvader, samen met Didier Reynders, om Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen, of samen te houden, of wat het ook was, enfin, vooral om de federale regering bijeen te houden en de koning te dienen. Stank voor dank, zegt men dan: de ene biechtvader mocht in juni een lààààng nummertje opvoeren als informateur en mag straks misschien weer minister spelen, de andere rest niets anders dan in Oostende als burgemeester wat te zitten mokken en zich verder te concentreren op zijn carrière als professor. De koning heeft duidelijk een kapitale fout gemaakt door zo een trouwe en gewillige lakei als Johan vande Lanotte over het hoofd te zien.

En weet je wat ik denk? Dat het Paleis achter de schermen wel degelijk ook contact met Elio di Rupo van de PS heeft, of gehad heeft, en dat Johan vande Lanotte dat weet. Het Paleis zou gek zijn als het dat niet zou doen, maar Johan vande Lanotte werd daarmee wel met zijn neus heel hard op de feiten gedrukt: dat hij in het federale België, als puntje bij paaltje komt zoals vandaag, een quantité négligeable is, en dat doet pijn. Hier is een wonde geslagen, en om die wonde te helen zal er een gebaar moeten komen. Een uitnodiging om even op de koffie te komen, en desnoods maar over basketbal te praten bijvoorbeeld. Zolang hij maar in zijn auto mag kruipen om uitgebreid gefotografeerd te kunnen worden op de oprit van Belvédère, eerst om binnen te rijden –nieuwsflash op de radio!–, en een uurtje later weer buiten te rijden. En dan vooral heel gewichtig niets te zeggen, want: de Kroon mag niet ontbloot worden. Paris vaut bien une messe, Johan vande Lanotte dan toch ook une petite kermesse zeker?

1 Milquet = 1 De Wever in het kwadraat (Hoegin)

Als zowel Joëlle Milquet als Bart de Wever dan toch als prototypes van de onredelijke politicus door het leven moeten gaan, kunnen we hun namen even goed gebruiken als maat van onredelijkheid. Wie bovendien Joëlle Milquet aan de gang zag na het overbrengen van de Franstalige communautaire eisen aan Yves Leterme zal het er ook niet moeilijk mee hebben haar naam te verbinden aan arrogantie. We hebben dan ook meteen het verband tussen arrogantie en onredelijkheid: 1 Milquet (arrogantie) komt overeen met 1 De Wever (onredelijkheid) in het kwadraat.

Volgens de Franstaligen is Bart de Wever (en met hem voorlopig ook de rest van de Vlaamse onderhandelaars) onredelijk omdat hij een aantal bevoegdheden van het federale naar het regionale niveau wil verschuiven. Onredelijk? Eigenlijk eist hij niet meer dan dat de Vlamingen in een aantal cruciale materies eindelijk zélf beslissingen zouden kunnen nemen, zonder Franstalige inmenging. Met als neveneffect dat ook de Franstaligen hun eigen boontjes zullen kunnen doppen. Met hun weigering zijn de Franstaligen klaarblijkelijk van mening dat dit een gevaarlijke zaak is, maar de enige reden die ik kan bedenken die niet uitgaat van een congenitale imperialistische drang van de Franstaligen om baas te blijven spelen in Vlaanderen is de volgende: angst dat de Vlamingen wel eens een beleid zouden kunnen uitstippelen dat beter is dan wat ze zelf kunnen bedenken. De psychose en de complexen waar de Franstalige politici vandaag mee geplaagd zitten is hoe dan ook voer voor psychologen.

De eisen van Joëlle Milquet zijn echter van een andere categorie: verschuiving van de taalgrens en opheffing van de taalpariteit in Brussel. En haar optreden voor de camera’s toonde duidelijk aan dat die eisen meer als provocatie aan het adres van de Vlamingen dienst moesten doen dan als echte eisen aan een onderhandelingstafel. Het was haar aan te zien dat zij zich danig op haar ziel getrapt voelde omdat zij, als Franstalige, ondertussen al een volle drie weken aan tafel had moeten zitten met die boerenpummels van een Vlamingen die dan nog het lef hebben te weigeren hun verkiezingsbeloftes zomaar in te slikken op het signaal van haar vingerknip. Maak dat mee, en, erger nog, ten koste van een vakantie in het Zuiden van la douce France dan nog wel!

Hoe dan ook, haar eisen kunnen gemakkelijk uitgedrukt worden in vierkante kilometers: 161,4 km² voor het Brusselse Gewest en 50,78 km² voor de zes faciliteitengemeenten. Was Vlaanderen een soevereine staat geweest, had men al lang het Vlaams Parlement bij hoogdringendheid bijeengeroepen om deze claim te bespreken – en in duidelijke taal te verwerpen. Het is opmerkelijk dat voorzitster Marleen Vanderpoorten dat nog niet gedaan heeft, ook al is zij lid van diezelfde Open Vld die nu al enkele weken de ene straffe Vlaamse verklaringen na de andere aflegt. Misschien is het nog niet tot in Lier doorgedrongen dat partijvoorzitter Bart Somers zijn gewaden van flamingante Belg (wie herinnert het zich nog?) heeft afgelegd. En zo lang is de afstand tussen Mechelen en Lier nu ook weer niet.

Maar om terug te keren naar de eisen van Bart de Wever en Joëlle Milquet: waar ik de eisen van Bart de Wever opvat als eerder lineair, zijn die van Joëlle Milquet duidelijk op meer oppervlakte –durf ik «Lebensraum» schrijven?– voor de Franstaligen gericht. Daarom ook dat ik durf te stellen dat als Bart de Wever onredelijk is, Joëlle Milquet onredelijk in het kwadraat is. Wat koning Albert II haar verteld heeft tijdens de audiëntie op kasteel Belvedère weet ik niet, maar tenzij hij partij voor de Franstaligen heeft gekozen, moet hij haar eens goed ingepeperd hebben dat zulke claims voor meer grondgebied zeker niet evenredig met de Vlaamse communautaire eisen kunnen genoemd worden, en beter opgeborgen worden als zij nog van plan is ooit deel uit te maken van een Belgische federale regering. Heeft hij dat niet gedaan, dan rest Yves Leterme nog slechts één keuze wanneer hij op zijn beurt ontvangen zal worden in audiëntie: zijn ontslag als formateur in te dienen, vervolgens zijn partijvoorzitter de opdracht te geven samen met N-VA en het Vlaams Belang (en graag ook Open Vld, als zij het tenminste echt meenden met hun Vlaamse retoriek van de laatste weken) de onafhankelijkheid uit te roepen in het Vlaams Parlement, en hem voorlopig te laten installeren als president van de Vlaamse republiek tot er presidentsverkiezingen gehouden zijn later dit jaar. Ik kan me immers niet inbeelden dat een fatsoenlijk man en een fatsoenlijke partij verder nog iets te maken zouden willen hebben met het Franstalige geboefte dat nog steeds niet geleerd heeft de grenzen van Vlaanderen te respecteren.

Wilfried Martens ook al orangist? (Hoegin)

Is na Siegfried Bracke nu ook Wilfried Martens orangist geworden? Tenzij ik hem totaal verkeerd begrepen heb, wil hij vandaag in Het Laatste Nieuws de klok 180 jaar terugdraaien in de tijd.

Voor alle zekerheid citeren we hem letterlijk:

Je kunt hier, in het centrum van Europa, toch geen drie ministaatjes maken. Ik ben geen separatist.

Ten gronde heeft Wilfried Martens natuurlijk gelijk: het soortelijk gewicht in de Europese Unie van een Koninkrijk der Nederlanden met 27 miljoen inwoners dat met één stem zou spreken zou ontegensprekelijk een pak zwaarder wegen dan dat van de drie ministaatjes Nederland, België en Luxemburg elk apart, of, als het eens wil meezitten, samen. Maar hij had wel een iets beter moment kunnen uitkiezen dan de huidige eerder problematische post-electorale periode, met tot overmaat van ramp een Albert II die nog aan het herstellen is van een heupoperatie en pas vandaag voor het eerst op krukken heeft kunnen stappen.

Of zou hij soms denken dat het België van vandaag geen ministaatje is, en heeft hij nog nooit van Luxemburg gehoord?

Protocollaire functie zal probleem-Filip niet oplossen (Hoegin)

De storm rond prins Laurent was nog niet goed gaan liggen, of prins Filip zorgde verleden woensdag voor een nieuwe door Yves Desmet en Pol van den Driessche eens goed de levieten te lezen tijdens een receptie. Dat een koningshuis niet meer van deze tijd is kon eigenlijk niet beter onderstreept worden, maar de «democratische» partijen zoeken de oplossing in een omvorming van de functie van de koning naar een louter protocollaire. Maar lost dat het probleem-Filip eigenlijk wel op?

Eerste enkele vaststellingen rond de hele heisa. Het Vlaams Belang staat geboekstaafd als een niet-democratische partij, maar merkwaardig genoeg is het voor zover ik weet de enige partij die op dit punt een waar democratisch standpunt inneemt: de monarchie is niet meer van deze tijd, en zou beter afgeschaft worden dan omgevormd. Of zou ik de betekenis van het begrip «democratie» niet goed begrepen hebben?

Tweede vaststelling: Elio di Rupo herhaalt nog eens dat het nu het ogenblik niet is om een debat te voeren over de rol van het Belgische koningshuis. Ik citeer hem letterlijk:

Iedereen moet sereniteit aan de dag te leggen en niet meer spoorslags reageren. Zowel de pers als het koningshuis moet worden gerespecteerd in functie van hun constitutionele rol.

Amper twee weken geleden zei hij nagenoeg hetzelfde naar aanleiding van de rel rond Laurent. Het is dus duidelijk deze nieuwe affaire misschien wel opnieuw slechte PR is voor het koningshuis, maar fundamenteel de belangen van de PS niet in gevaar brengt, en dus wat hem betreft geen reden is om ook maar iets te veranderen. Het Zweedse model blijft dus voorlopig verder werken. De uitspraak van Laurette Onkelinx gaat eigenlijk in dezelfde richting:

Misschien moeten we de grondwet aanpassen om daar ook voor de prins, zoals voor de koning, een duidelijk statuut met rechten en plichten in te bouwen.

De wakkere lezer zal opmerken dat zij helemaal niet voorstelt de functie van de koning te wijzigen.

En daarmee komen we bij het statuut van de koning. Johan vande Lanotte, hoogleraar grondwettelijk recht in zijn vrije tijd, stelt bijvoorbeeld dat «als de prins niet dringend beseft dat de grondwettelijke monarchie in ons land niet op deze manier werkt, […] de discussie over een protocollaire functie van de koning dichterbij [komt]». Maar wat is vandaag de functie van de kroonprins? Formeel staat die niet in de Grondwet ingeschreven, maar in de praktijk is ze vrijwel uitsluitend protocollair. Veel meer dan hier en daar wat lintjes doorknippen en handelsmissies opfleuren door zijn aanwezigheid (nou ja) doet hij niet. En toch duikt er met de regelmatigheid van de klok een probleem op. Hoe een formele louter protocollaire functie van de kroonprins, ingeschreven in de Grondwet, het incident van woensdag had kunnen verhinderen ontgaat me volledig.

De conclusie is dan ook dat een hervorming van het statuut van de koning geen oplossing is, en dat op dit ogenblik prins Filip zelf misschien wel de grootste bedreiging vormt voor het voortbestaan van België. Hij steekt daarmee in zijn eentje ruwweg één miljoen kiezers van het separatistische Vlaams Belang ferm de loef af. En het is mogelijk dat Elio di Rupo zich op middellange termijn pijnlijk vergist als hij het debat over de functie van de monarchie blijft vooruitschuiven. Blijft prins Filip voor controverses zorgen aan het huidige tempo, namelijk één of meer per jaar, dan zal er nooit sprake zijn van een periode van sereniteit om het debat te kunnen voeren. Voeg daarbij de verkiezingskalender (federale verkiezingen in 2007, regionale en Europese in 2009, daarna weer federale in 2011 gevolgd door lokale in 2012), en het is duidelijk dat er voor een fundamentele discussie over de monarchie de eerste vijf jaar geen tijd zal zijn. Daarna trouwens ook niet.

En ondertussen wordt koning Albert II er natuurlijk niet jonger op. De dood van koning Boudewijn kwam als een donderslag bij heldere hemel, en Albert II is net als zijn broer een hartpatiënt. Bovendien wordt de man dit jaar 73 jaar, en zal in 2014 zijn 80ste verjaardag vieren. Als persoon wens ik hem dat natuurlijk van harte toe, maar de vraag is hoe lang hij zijn taak als koning effectief zal kunnen uitvoeren. Het zou dus wel eens kunnen dat de PS sneller dan haar lief is geconfronteerd zal worden met een koning Filip, waarna het debat over de functie van de monarchie alleen maar moeilijker zal worden, al was het maar omdat precies de man die het probleem vormt dan op de troon zal zitten.